Kalibracja akumulatora oraz poprawne ustawienie alarmu o niskim napięciu zasilania aparatury RC jest ważną czynnością, mającą kluczowe znaczenie dla bezpiczeństwa użytkowania radia. Nadajniki FrSky są fabrycznie kalibrowane, a alarmy ustawiane dla fabrycznie dostarczanych z aparaturami lub zalecanych dla danego radia akumulatorów. Warto jednak dokonać własnej kalibracji napięcia oraz świadomie ustawić poziom alarmu.

Kalibracja i ustawienie poziomu alarmu o niskim stanie napięcia akumulatora aparatury jest szczególnie zalecana:

• zaraz po zakupie radia
• okresowo, np. co 2-3 miesiące
• przy zmianie akumulatora na nowy, w szczególności innego typu
• po wgraniu nowej konfiguracji z OpenTX Companion (patrz niżej)

Wgrywanie konfiguracji z OpenTX Companion, powoduje nadpisanie modeli, ale także konfiguracji samego radia. Dlatego najlepiej wykonać kalibrację baterii zaraz na początku, przed pierwszym wczytaniem konfiguracji radia do Companion. W ten sposób ustawienia kalibracji i alarmów zostaną zapisane w pliku Companion dla danego radia, a wgrywanie tej konfiguracji z powrotem do radia nie będzie powodowało wpisywania przypadkowych wartości kalibracji i alarmów.

Należy przy tym pamiętać, że wgrywanie nowej (pierwotnie nie odczytanej z danego radia) konfiguracji przez Companion, spowoduje wgranie domyślnych wartości kalibracji i alarmów, w efekcie rozkalibrowując ustawienia radia i ustawiając alarmy na domyślnych poziomach, niekoniecznie adekwatnych do faktycznie używanego typu akumulatora.

W poniższym artykule opisujemy kalibrację i ustawienie alarmów przy użyciu OpenTX serii 2.2, używając radia Taranis X9D Plus. Proces kalibracji będzie jednak bardzo podobny dla wszystkich nadajników FrSky, także pracujących pod FrOS (w przypadku FrOS inny będzie jednak układ menu).

Kalibracja napięcia akumulatora

W skrócie chodzi o pomiar napięcia akumulatora / baterii zasilającej radio przy pomocy dobrej jakości miernika i wprowadzenie tej wartości jako referencyjnej w konfiguracji radia. Dzięki temu odczyt napięcia dokonywany wewnętrznie przez radio będzie prawie idealnie odpowiadał faktycznemu napięciu akumulatora.

Pomiar napięcia baterii należy przeprowadzić przy włączonym radiu, tak by akumulator był normalnie obciążony. W szczególności nie należy odłączać akumulatora, mierzyć jego napięcia, a następnie podłączać go do radia i dopiero wtedy wpisywać zmierzoną wartość w menu kalibracji. Nie obciążony akumulator będzie miał zawsze nieco wyższe napięcie, niż pracujący pod obciążeniem.

Pomiaru napięcia akumulatora najprościej dokonać poprzez piny w gnieździe zewnętrznych modułów nadawczych (szczegółowy opis pinów w tym gnieździe umieściliśmy w FAQ FrSky). Podłączając się do pinów BATT+ i GND możemy dokonać bezpośredniego pomiaru napięcia akumulatora podczas pracy radia (akumulator jest wtedy normalnie obciążony) oraz nie ma konieczności otwierania radia, co może być kłopotliwe w przypadku niektórych modeli (np. X12S, X10/X10S). Alernatywnie pomiaru można dokonać przez wtyk balansera akumulatora (jeśli akumulator taki wtyk posiada, a sam akumulator jest łatwo dostępny, np. w X9D Plus).

UWAGA dot. Taranisa X9E: ze względu na swoją konstrukcję w Taranisie X9E, aby dokonać pomiaru na pinach gniazda modułów, trzeba otworzyć nadajnik. Dodatkowo układ pinów jest tam odwrócony, tzn. Smart Port znajduje się na górze, pin GND jest drugi licząc od góry, BATT+ trzeci od góry, etc. Zdjęcia pinów w Taranisie X9E dostępne są w artykule Uaktualnienie firmware urządzeń Smart Port przez OpenTX 2.1.

Pomiar napięcia na pinach należy wykonać ostrożnie, tak aby nie zewrzeć pinów między sobą, co najprawdopodobniej doprowadzi do poważnego uszkodzenia radia (takie uszkodzenia nie są objęte gwarancją). Zdecydowanie nie polecamy wykonywać pomiaru na pinach bezpośrednio sondami miernika. Właśnie w ten sposób bardzo łatwo o przypadkowe zwarcie. Najlepiej – jeszcze przed włączeniem radia – do pinów w gnieździe modułów podłączyć standardowy kabel do serw, z którego drugiej strony można bezpiecznie dokonać pomiaru (odizolować przewody z drugiej strony kabla, przyłączyć sondy miernika np. za pomocą tzw. „krokodylków” – ciągle uważając, aby nie zwarły się one ze sobą).

Procedura przeprowadzenia kalibracji

1. Podłączamy przewody do odpowiednich pinów w gnieździe modułów nadawczych (piny BATT+ oraz GND, pokazane na zdjęciu powyżej – drugi i trzeci pin licząc od dołu).
2. Podłączamy miernik z drugiej strony przewodów (zabezpieczamy przed przypadkowym zwarciem).
3. Upewniamy się, że nie ma ryzyka spowodowania zwarcia w trakcie obracania radia, czy operowania przyciskami menu.
4. Włączamy radio.
5. W konfiguracji aktualnego modelu aktywujemy zewnętrzny moduł nadawczy, np. jako PPM (nie jest istotne w jakim trybie aktywujemy moduł, ani jakie są pozostałe parametry pracy modułu zewnętrznego – chodzi wyłącznie o aktywowanie zasilania na pinach w gnieździe modułów zewnętrznych)
   
6. Przechodzimy do konfiguracji radia (nie konfiguracji modelu; przez dłuższe przyciśnięcie przycisku MENU w Taranisach, lub przycisku SYS w Horusach)
7. Ustawiamy opcję „Battery calibration” zgodnie ze wskazaniem miernika (w trakcie ustawiania odczyt w menu będzie nieco się wahał, ustawiamy jak najbliżej wskazania miernika). Lokalizacja opcji „Battery calibration” może być różna, w zależności od modelu radia i wersji OpenTX (np. w Horusach jest w zakładce „Hardware”).
   
8. Sprawdzamy, czy wskazania w menu pokrywają się ze wskazaniami miernika.
9. Deaktywujemy zewnętrzny moduł w konfiguracji modelu (wyłączy to napięcie na pinach w gnieździe modułów).
   
10. Wyłączamy radio, odłączamy miernik.
11. Jeśli używamy OpenTX Companion, odczytujemy konfigurację do Companion i od tego momentu używamy tego pliku (można skopiować modele z innych plików, jeśli zachodzi taka potrzeba).

Ustawienie poziomu alarmu o niskim napięciu akumulatora

To bardzo ważne, aby alarm o niskim napięciu był poprawnie ustawiony. W przeciwnym wypadku radio może nieprawidłowo komunikować o niskim stanie napięcia akumulatora lub – co gorsze – wyłączyć się w trakcie lotu, bez żadnego ostrzeżenia!

Poziom napięcia alarmu należy ustawić adekwatnie do używanego typu akumulatora, tak by zapewnić czas na bezpieczne i kontrolowane wyłączenie aparatury. Należy używać bezpiecznych wartości, z odpowiednim marginesem. Na pewno nie należy używać wartości granicznych, gdyż pod koniec rozładowywania napięcie akumulatora może gwałtownie się obniżyć.

Poziom zalecanych napięć i ich charakterystyki ładowania / rozładowywania można sprawdzić we wielu źródłach w Internecie. Tutaj podajemy przykładowe wartości napięć:

NiMH: 1.15V na ogniwo, czyli dla pakietu 8S/9.6V poziom alarmu będzie wynosił 9.2V
LiPo: 3.6V na ogniwo, czyli dla pakietu 2S/7.4V poziom alarmu będzie wynosił 7.2V

Zdecydowanie lepiej ustawić wartości za wysokie niż za niskie! Zwykle aktywny czas pracy radia na w pełni naładowanych bateriach jest i tak dłuższy, niż czas spędzany na lotnisku na faktycznym sterowaniu modelem.

Ustawienie alarmu odbywa się w konfiguracji radia (nie modelu):

Ustawienie zakresu napięcia wskaźnika naładowania akumulatora

Na głównym ekranie OpenTX znajduje się graficzny wskaźnik naładowania akumulatora nadajnika. W zależności od modelu radia i wersji oprogramowania wyświetla on dokładnie napięcie, i / lub podaje wskazanie w postaci ikonki baterii, z segmentami obrazującymi przybliżony stan naładowania:

Wartości graniczne dla segmentów tej ikonki (bateria w pełni naładowana, w pełni rozładowana) można ustawić w menu radia, adekwatnie do typu używanego akumulatora i jego charakterystyki rozładowywania.

W powyższym przykładzie, dla NiMh 8S/9.6V używamy 9.2V jako dolnej wartości granicznej i 10.8V jako górnej (mimo, że zaraz po naładowaniu, taki pakiet NiMH może mieć nawet 11.2V – jednak ze względu na charakterystykę rozładowywania akumulatorów NiMH, krótko po włączeniu napięcie bardzo szybko spadnie do 10.8V i dopiero od tego momentu będzie w miarę liniowo spadało do 9.2V).

Test

Na koniec zalecamy przeprowadzenie testu: pozostawienie aparatury włączonej – być może nawet z podłączonym miernikiem (trzeba pamiętać o aktywacji napięcia na pinach w gnieździe modułów) – aż do rozładowania i aktywowania alarmu, zgodnie z założeniami.